«Оқудағы көшбасшылық» тақырыбындағы коучинг сабағының рефлексивтік есебі

Автор разработки, статьи:
Жандильдинова Салтанат Жұмағалымқызы
класс:
-
Тип статьи:
Авторская

Жандильдинова Салтанат Жұмағалымқызы

«Оқудағыкөшбасшылық»тақырыбындағы коучинг

сабағының рефлексивтік есебі

Педагогикалық шеберлік орталығы іске асыратын Кембридж университетінің Бағдарламасы аясында барлық мұғалімдер өз сыныбының шегінде оқу көшбасшылары ретінде қаралады, сонымен қатар Екінші деңгей бағдарламасының басым бағытын есепке ала отырып, оны игерген мұғалімдер өз мектептерінде оқушылар мен мұғалімдердің оқуын іске асыратын көшбасшы болып табылады. Екінші деңгей бағдарламасының түйінді тақырыптары – коучинг пен тәлімгерлік (mentoring), олардың көмегімен мұғалімдер әріптестерін оқытады және мектеп жағдайында оқыту мен оқуға өзгеріс енгізеді. Екінші деңгей бағдарламасының авторлары ұсынып отырған оқытуды басқару мен көшбасшылық тұжырымдамасы мұғалімдердің пайдаға асырылмаған зор әлеуеті бар, оларды өзгеріс енгізу тәжірибесіне, бірлескен кәсіби білім құруларына көмектесетін қолдау көрсетілген жағдайда ғана көруге болады деген ұстанымға негізделеді.

Тарихи шолу Көшбасшылық дегеніміз не? Бұған дейін «оқудағы көшбасшылық» ұғымының мәні зияткерлік оқудың стандарттарымен салыстырылатын жоғары нәтижелерге қол жеткізу мақсатындағы көшбасшылықпен теңестірілетін (Hay-McBer, 2004). Қазіргі кезде оқу үдерісі анағұрлым терең түсініледі (West-Burnham, 2009, Harris 2009), ол зияткерлік жетістіктерге байланысты және тек қана нәтижелерді бағалау мен танымдық стандарттарды күрделендірумен шектеліп қала алмайды. Бүгінде «Оқудағы көшбасшылық» – оқушының эмоционалдық-өнегелілік сауаттылығы, эмоционалдық-қалыпты оқуы және жан-жақты дамуы; бұл жердегі ең маңызды мәселе – оқыту сапасын арттыру басымдығы. Қазіргі түсінікте көшбасшылық мектеп директорына немесе білім беру жүйесінің жоғарғы басшылығына ғана тән нәрсе емес. Заманауи зерттеулер (Leithwood et al., 2006) көрсетіп отырғандай, көшбасшылық кеңінен тараған болса, әрі бір адамның қарекетіне қарағанда, көшбасшылар тобының ықпалы үстемірек болған жағдайда көшбасшылықтың мектепке ықпалы анағұрлым тиімдірек болмақ.

Педагогикалық дамуды қамтамасыз ету үшін кәсібилікті түсінудің нақты тәсілі талап етіледі (Hoyle, 1974). Біз таза жеке тұлғаға немесе сыныпқа бағытталған тәсілден босануымыз керек. Себебі бұл кезде белгілі бір бекітілген стандартқа сәйкес әрекет етеміз. Оның орнына мұғалім оқу қоғамдастығының бір бөлігі болып табылатын, кәсібилікке бағытталған «ұжымдық» және кешенді тәсіл қажет (Bolam, McMahon, Stoll et al., 2005). Бұл тәсілдің аясында көшбасшы-мұғалім ұсынған зерттеулер мен инновацияларға негізделе отырып, мұғалімнің тәжірибесі жетілдіріледі (Frost and Durrant, 2003). Мұндай тәсіл қолданылған жағдайда кәсіби біліктілік пен білім жай қабылданбайды, мұғалімдер оны өз қолымен жасайды. Адамгершілікті пір тұтатын мұғалімдер өздерінің әріптестері мен айналасындағыларға әсер ету үшін көшбасшылық қасиеттерін көрсетеді. Олардың көңілінде үнемі талапқа сай оқыту тұрады (Frost, 2011).

Заманауи түсінік Англия мектептерінде жүргізілген Ұлттық мектеп көшбасшылығы колледжінің зерттеуі (2004) тиімділігі жоғары және үнемі жетілдіріліп отыратын мектептерде оқушыны оқыту мен оқуының сапасын арттыруға бағытталған көшбасшылық қолданылатындығымен ерекшеленетінін көрсетті. Оқушыларының білім алуына басты назар аударуды басымдық ететін көшбасшы мұғалімдер өздерінің әріптестері мен басқа қызметкерлерге үлгі бола алады. Элмор (2006) жауапкершілік саясаты мықты мектеп жүйесінде көшбасшылық – тәжірибені жетілдіру құралы болып табылады деп есептейді. Ал оқуға бағытталған көшбасшылық дәл осындай болып табылады. Оқуға бағытталған көшбасшылық жоғары сапалы білім берілуіне қол жеткізу мақсатында оқу үдерісіне және оқушылардың, сондай-ақ мұғалімдердің, қызметкерлердің нәтижелеріне бағдарланған.

Көшбасшы-мұғалімдер оқыту мен оқу үдерісін бақылау, нәтижелерді пайдалану, мұғалімдердің мықты жақтарын анықтап, олардың қажеттіліктерін білу, оқушылар топтары мен мектептің құрылымдық бөлімшелері үшін басымдықтарды белгілеу арқылы сыныптардың және бүкіл мектептің ішінде не болып жатқанын біліп отырады. Бұндай көшбасшылық барлық деңгейлерде қажет, себебі мектептегі көшбасшылық идеясын іске асыру маңызды екенін естен шығармай, оқуға бағытталған көшбасшылықты тарату және дамытуға басымдық беру қажет. (МАН, 17 – 23 беттер).

Коучинг сессия сабағымның тақырыбы «Оқудағы көшбасшы» тақырыбына өткізілді. Коучинг сессияға барлық ұжым қатысты. Бүгінде «Оқудағы көшбасшылық» – оқушының эмоционалдық — өнегелілік сауаттылығы, эмоционалдық — қалыпты оқуы және жан — жақты дамуы; бұл жердегі ең маңызды мәселе – оқыту сапасын арттыру басымдығы. Екінші деңгей бағдарламасының басым бағытын есепке ала отырып, оны игерген мұғалімдер өз мектептерінде оқушылар мен мұғалімдердің оқуын іске асыратын көшбасшы болып табылады.

Сабағымды бастамас бұрын мұғалімдерді топ ережесімен таныстырып шықтым. Сабақта мұғалімдердің психологиялық ахуалын жақсарту мақсатында «шаттық шеңберін» жасадық. Бұл жерде мұғалімдерге өз есімдерін шығармашылық түрде жеткізуді ұсындым. Яғни, мұғалімдерөз есімдерінің не мағына беретіндігін айтып шықты. Содан соң мұғалімдерді топқа бөлу үшін қағаздар таратылды. Ол қағазда спортшылар, әншілер және ел басқарушылары бейнеленді. Сол арқылы үш топқа бөлінді. Әр топ сол суреттегі адамдардың қай саланың маманы және кімдер екенін айтып өз топтарын қорғап шықты.


Топқа бөлінген соң ой қозғау ретінде не үшін сурет арқылы бөлінгендерін сұрап шықтым және тақырыптың қандай болатыны жайында ой бөлістік. Тақырыпты анықтап болған соң бірінші тапсырма ретінде көшбасшы ұғымы туралы не білеміз? Көшбасшы ол қандай болу керек? Көшбасшы болу үшін не істеу керек? деген сияқты сұрақтар бойынша топта өзара талқылап көшбасшы ұғымына анықтама беріп шықты.


Әр топтың ойын тыңдап болған соң көшбасшы ұғымына түсініктеме беріп шықтым. Яғни, көшбасшының үш түріне анықтама берілді.

Келесі тапсырма «ойлан, жұптас, пікірлес» әдісі арқылы үш топқа постер дайындауды сұрадым. Бірінші топқа «Көшбасшы оқушы моделі», екінші топқа «Көшбасшы мұғалім моделі», үшінші топқа «Көшбасшы ата – ана моделі». Әр топқа 10 минут уақыт берілді. Сол аралықта топтар өзара топ ішінде пікірлесіп, ойларын қағаз бетіне түсіріп постер дайындап шықты. Тапсырма орындалып болған соң әр топ өзіне берілген постерлерін қорғап шықты. Қорғап болған соң әр топ «екі жұлдыз, бір тілек» айтып отырды.


Келесі тапсырмаға көшбес бұрын мұғалімдердің шаршағандарын басу мақсатында «сергіту сәтін» жасадық. «Көңілді күн» әніне билеп сергіп алды.


Келесі тапсырмада мұғалімдер «Сіз көшбасшы бола аласыз ба?» тақырыбында тест сұрақтарына жауап берді. Тест 15 сұрақтан болды. Орындап болған соң ұпай сандары саналып тест нәтижесі шығарылды.

Келесі тапсырма ретінде ситуациялық сұрақтарға жауап беру арқылы рөлге еніп көрсетіп шықты. Бірінші топтың тапсырмасы «Өмірден кездескен бір жағдаятты алып, шығу жолдарын көрсетіңіз» Екінші топтың тапсырмасы «Іскерлігіңізді дәлелдейтін мысалдар келтіріңіз». Үшінші топтың тапсырмасы «Сіздің сабақтағы көшбасшылығыңызды көрсетіңіз». Бұл тапсырмада мұғалімдер рөлге еніп, берілген тапсырманы жақсы орындап шықты.


Келесі тапсырмада «Зарядись на Успех» видеоролигі көрсетілді. Бұл видеодан не көргендерін айтып шықты. Яғни, көшбасшы болу үшін демократияшыл көшбасшы болу керектігін ұғына білді.

Рефлексида өздерінің топтарының атына байланысты сабақты шығармашылық түрде өздері қорытындылап шықты. Кері байланыс жасалып, сабақтан алған әсерлерін стикерге жазып оқып берді. Сабақың соңында «Қызыл өрік» биіне билеп сабақты қорытындыладық.


Күні:

Коучинг — сессия

Тақырыбы:

Оқытуды басқару және оқытудағы көшбасшылық

Сілтеме:

МАН, 41 – 49 беттер. Интернет

Оқу нәтижесі:

Оқытуды басқару және көшбасшылық қабілеттерін дамыту

Түйінді идеялар:

Көшбасшылық қабілеттерін ұштау, логикалық ойлау, шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Үлестірме материалдар, А3 қағаз, стикер, АКТ, түрлі – түсті магниттер

Оқу әдістері:

Миға шабуыл, Жеке жұмыс, Топпен жұмыс, Критериалды бағалау, Кері байланыс.

Сабақ бойынша коуч пен мұғалімнің іс – әрекеті

Коучтің іс – әрекеті

Уақыты

Мұғалімнің іс – әрекеті

Мұғалімдерге психологиялық ахуал туғызу

«Шаттық шеңбері»

Есімдерінің мағынасын сұрап шығу

5 мин

Мұғалімдер шеңбер болып тұрады да, өздерінің есімдерінің мағынасын шығармашылық түрде айтып шығады.

Топқа бөлу. Тәлім алушыларға суреттері бар қағаздарды тарату.

-Спортшылар

-Ел басшылары

-Әншілер

2 мин.

Алған қағаздары бойынша 3 топқа бөлінеді де алған парақтарын қағазға жазып, кімдер екенін анықтап, топтарын қорғап шығады.

1 – тапсырма: Көшбасшы ұғымы туралы не білеміз?

Көшбасшы бұл — ......

Көшбасшы болу үшін — ......

Көшбасшы, ең алдымен — ......

Көшбасшыға тән қасиеттер — ......

Көшбасшы болып тумайды, қалыптасады, өйткені — .......

Мен көшбасшыға түртіп алу үшін ұсынар едім — .......

5 син

Жасырылған суретті табуда, ой – пікір айтуда белсенділік көрсету. Коуч ұсынған «көпіршелерді» тиімді пайдалану арқылы ойды шоғырландыружәне жинақтау

2 – тапсырма: Көшбасшы ұғымын түсіндіру.

-Көшбасшы ұғымын түсіндіру;

-Көшбасшы түрлері

Өктемшілдік

Демократияшыл

Делегирияшыл

10 мин

Слайдтан суреттер көрсету. Суреттен тәлім алушылар көшбасшылықтың қай түріне жататынын анықтайды.

Сергіту сәті: Тест. «Сіз көшбасшы бола аласыз ба?»

3 – тапсырма:

1 – топқа: «Көшбасшы оқушы моделі»

2 – топқа: «Көшбасшы мұғалім моделі»

3 – топқа: «Көшбасшы басшы моделі»

Постер дайындау

10 мин

Тәлім алушылар өзара ақылдаса отырып, талқыға салып постер дайындайды.

4 – тапсырма:

А) Сұрақ:

1. Сіз орындаушы көшбасшысыз ба?
2. Жағдаяттан шыға алатын көшбасшысыз ба?
3. Іскер көшбасшысыз ба?
4. Сіздің көшбасшылығыңыз арнайы топтарда көріне ме?
5. Сіздің көшбасшылығыңыз сабақта көріне ме?

Ә) Тапсырма

1. Орындаушы көшбасшы екеніңізді дәлелдеңіз.
2. Өмірден кездескен бір жағдаятты алып, шығу жолдарын көрсетіңіз
3. Іскерлігіңізді дәлелдейтін мысалдар келтіріңіз.
4. Сіздің көшбасшылығыңыздың тек қана шағын топта \жерде\ көрінетін себебі не?
5. Сіздің сабақтағы көшбасшылығыңызды көрсетіңіз.

5 мин

Тәлім алушылар тақтадағы сұрақтарды таңдайды да соған байланысты тапсырмалар орындайды. Рөлдік ойын ойнайды.

5 – тапсырма: Видеоролик көрсету. Тәлім алушыларға видеодан не көргендерін айтып шығады.

5 мин

Тәлім алушылар көргендері бойынша айтып шығады.

Кері байланыс

5 мин

Кері байланысын жасату.

3 алған әсерім

2 ұнаған жері

1 ұсынысым

14.02.2016

Комментарии

Нет комментариев. Ваш будет первым!